Lid worden?

Sponsoren van de OVB

  • Gemeente Sudwestfryslan
  • Prins
  • Hendrik Nannes
  • weeshuis
  • St Anthony
  • sijperda
  • vallinga de jong

Matthaus Passion

Elk jaar voert de Oratoriumvereniging Bolsward de Matthäus-Passion van J.S. Bach uit. Deze traditie vindt plaats in de sfeervolle ambiance van de Martinikerk te Bolsward. In 2020 wordt de Matthäus-Passion uitgevoerd op dinsdag 8 en woensdag 9 april 2020, aanvang 19.00 uur  

Medewerkenden: nog niet bekend.

 
   

 

De Matthäus-Passion (BWV 244) is een oratorium, gecomponeerd door Johann

Sebastian Bach. Het is een van zijn bekendste en langste composities. De Matthäus-Passion vertelt over het lijden en sterven van Jezus, gebaseerd op het evangelie naar Matthäus. Over de datering van de compositie en de eerste uitvoering zijn deskundigen het niet eens. Traditioneel wordt gedacht dat Bach de Matthäus-Passion componeerde in 1728 en dat het stuk voor het eerst werd uitgevoerd in de Thomaskirche in Leipzig op 15 april 1729, Goede Vrijdag.
Andere bronnen spreken van een eerste uitvoering op 11 april 1727 (tijdens de vesperdienst op Goede Vrijdag). Mogelijk is de verwarring ontstaan doordat Bach in 1728 enkele (kleine) wijzigingen heeft aangebracht in de compositie. In 1736 en 1742 paste hij de partituur wederom aan. In 1736 verving Bach het eenvoudige koraal "Jesum lass ich nicht von mir" (BWV 244b) door de indrukwekkende koraalzetting "O Mensch bewein dein Sünde gross", dat aanvankelijk het openingskoor van de Johannes-Passion was. Tegenwoordig wordt de Matthäus- Passion van 1736 als de finale versie beschouwd. Het oratorium is geschreven voor twee koren (zangers en instrumentalisten). Een compositie met dubbele koren (cori spezzati) was ten tijde van Bach, vooral in de Venetiaanse opera, gebruikelijk. De beide zangkoren vervullen op een aantal momenten in de Matthäus-Passion een verschillende rol. Op zes plaatsen vindt een dialoog plaats tussen gelovigen en de ooggetuigen.

Koor I neemt hierin de rol op zich van de 'Dochters van Sion', een personificatie van tijdgenoten van Jezus en dus ooggetuigen van het verhaal. Koor II staat voor de gelovigen, waar en wanneer ook ter wereld.
Op andere plaatsen in de Matthäus-Passion staat koor I voor het hogere, goddelijke en koor II voor het lagere, wereldlijke. Op weer andere plaatsen vormen beide koren samen één groot koor. 

De Matthäus-Passion kent een heldere opbouw. Na het groots opgezette openingskoor vertelt de evangelist de verhalen over het lijden en sterven van Jezus met minimale muzikale begeleiding. Deze verhaallijn wordt onderbroken door recitatieven, aria’s en koralen, om een individuele of collectieve reflectie op het verhaal te geven. De Matthäus-Passion eindigt bij de dood van Jezus met het magistrale slotkoraal "Wir setzen uns mit Tränen nieder". 

De Matthäus-Passion bestaat uit een kort eerste deel en een lang tweede deel. Hiermee geeft Bach een kruisvorm aan. Het snijpunt van dit kruis vindt plaats rondom het verraad van Petrus: precies halverwege het eerste deel voorspelt Jezus dat Petrus Hem driemaal zal verloochenen en na ongeveer evenveel tijd in het tweede deel vindt dit verraad daadwerkelijk plaats.

Een ander duidelijk voorbeeld van symboliek vindt men in de muzikale omlijsting van Jezus: bij alle teksten die Jezus zingt, wordt Hij begeleid door strijkers, behalve bij Zijn laatste woorden. Deze beroemde woorden luiden: 'Eli, Eli, lama asabthani' ('Mijn God, Mijn God, waarom hebt Gij Mij verlaten'). De volledige verlatenheid van Jezus wordt hier geïllustreerd door de afwezigheid van de strijkers. 

Bach speelt veel met getallen, toevallig of bewust? Zo is de getalswaarde van de naam BACH gelijk aan 14 (B is de 2e letter van het alfabet, A de 1e, C de 3e en H de 8e, samen is dat 14). Het getal 14 komt in de Matthäus-Passion veelvuldig voor, er zijn bijvoorbeeld 14 koralen, wat dus terugslaat op de naam Bach en er wordt 14 keer verwezen naar het woord ‘hart’.

Naast de 14 koralen zijn er 27 passages waarin het evangelie wordt gezongen, en 27 overige stukken. Het getal 27 staat bij Bach voor de drie-eenheid van God (3×3×3). De 27 stukken evangelietekst bestaan uit in totaal 729 maten, wat het kwadraat is van 27.

Twee koralen vormen een onderdeel van een groter geheel (1 en 19), één koraal staat zelfstandig (laatste van het eerste deel), drie koralen zijn niet uitgeschreven en acht koralen wel. Samen weer de verdeling B A C H !

Wanneer Jezus met de 12 apostelen aan het laatste avondmaal deelneemt zingt het koor: "Herr, bin ich's?". Het woord "Herr" wordt elf keer gezongen, geen 12 keer, omdat Judas (de verrader) immers niet meezingt. 

Het aantal begeleidende noten van de basso continuo bij alle Christuspartijen is in totaal 365. Bach geeft hiermee aan dat, zoals de bas in de Matthäus-Passion 365 x de basis is, Jezus voor ons 365 dagen van het jaar de basis is! Hieruit blijkt dat Johann Sebastian Bach niet alleen een geniaal componist, maar bovenal ook een zeer gelovig mens was. 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Terug

 

Copyright 2019 - OVB Bolsward
info@ovb-bolsward.nl - NL52 RABO 0126 0368 45
Koorleden login Webdesign & realisatie: Devenz Internetprofessionals