Recensies

Friesch Dagblad, woensdag 31 maart 2010

Indrukwekkende uitvoering van ‘Matthäus’ in Bolsward

Jack Frölich

De uitvoering van de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach door Oratoriumvereniging Bolsward is een van de spraakmakende uitvoeringen in Fryslân. Het is dan ook niet verwonderlijk dat deze uitvoering al snel is uitverkocht. Dat was gisteravond bij de eerste uitvoering van twee in de Martinikerk in Bolsward ook weer het geval. De Oratoriumvereniging Bolsward voerde de Matthäus uit onder leiding van Pauli Yap, met begeleiding van het Ensemble Conservatoire uit Zwolle en met medewerking van Caroline Stam (sopraan), Netty Otter (alt), Ludwig van Gijsegem (tenor, evangelist), Joost van der Linden (tenor), Jelle Draijer (bas, Christuspartij), en Pierre Mak (bas).

Natuurlijk is de Martinikerk in Bolsward een prachtige kerk waar een uitvoering van de Matthäus Passion qua akoestiek en sfeer goed tot zijn recht komt. Pauli Yap, die nu alweer tien jaar de artistieke leiding van de oratoriumvereniging heeft, is een uitstekend dirigent. Met vaste hand dirigeert zij koor en orkest en ook haar interpretatie van Bachs magistrale werk is prima. Naast de strakke hand en gedegen leiding geeft zij aan de andere kant ook ruimte voor de muzikale inbreng van de orkestleden. Dat kwam bijvoorbeeld duidelijk naar voren bij de solistische instrumentale gedeeltes zoals bij de altaria Buβ und Reu, in de eerste plaats prachtig gezongen door Netty Otter, maar ook de twee solofluiten kwamen uitstekend tot hun recht.

De tenoraria Geduld wordt begeleid door de viola da gamba en dat is een dankbare partij die zeer fraai door Maaike Boekholt werd gespeeld. De aria zelf werd indrukwekkend gezongen door Joost van der Linden.

De Vlaamse tenor Ludwig van Gijsegem gaf de evangelist iets heel bijzonders mee. Hij heeft een mooie stem en ook de nodige dictie; hij heeft een prachtige vertellende manier van zingen. Jelle Draijer verzorgde de Christuspartij uitstekend en de basaria’s gezongen door Pierre Mak waren indrukwekkend. Vooral de aria Mache dich, mein Herz rein maakte veel indruk. Ook het fraaie spel op de hobo da caccia mag niet worden vergeten.

Het openingskoor Kommt ihr Töchter, helft mir klagen werd mooi breed ingezet en was uitstekend van tempo, niet te snel en zeker niet te langzaam. Het denkbeeldige klokgelui kwam goed tot zijn recht. De sopraan Caroline Stam dwong respect af in de aria Blute nur. Met haar mooie heldere stem wist zij de enorme kracht en emotie die deze aria in zich heeft goed te treffen.

De inbreng van het Sint Vitus Kinder- en Jeugdkoor uit Leeuwarden, dat onder leiding van Hendrikje van den Berg staat, mag zeker niet vergeten worden. Stralend en helder zongen de kinderen de cantus firmus van het openingskoor van het eerste en tweede deel. De Oratoriumvereniging Bolsward mag zeer tevreden zijn met deze voortreffelijke uitvoering van Bach Matthaus Passion.

‘Matthäus Passion’ van J.S. Bach door de Oratoriumvereniging Bolsward o.l.v. Pauli Yap m.m.v. het Ensemble Conservatoire uit Zwolle in de Martinikerk in Bolsward, 600 bezoekers (uitverkocht).

Leeuwarder Courant, maandag 15 december 2008

Weihnachtsoratorium Bolsward ingetogen

Plaats: Martinikerk, Bolsward
Gebeurtenis: Weihnachtsoratorium van J.S. Bach
Uitvoerenden: Oratoriumvereniging Bolsward, Ensemble Conservatoire o.l.v. Pauli Yap
Solisten: Heleen Koele, Xenia Meijer, Robert Luts, Frans Fiselier
Belangstelling: Volle kerk

BOLSWARD – We naderen met rasse schreden de kerstdagen en kunnen ons dus weer onderdompelen in alle prachtige, speciaal voor deze tijd van het jaar, gecomponeerde muziek. In Bolsward was dat gisteren het feestelijke Weihnachtsoratorium van Johann Sebastian Bach, uitgevoerd door de eigen oratoriumvereniging.

Een cantatewerk uit zes delen, die in wisselende samenstelling uitgevoerd kunnen worden; bijzonder rijk georkestreerd, met opzwepende pauken, feestelijk schallende trompetten en smeltende strijkers die vaak een pastorale sfeer oproepen en in alle (vooral majeur) toonaarden de feestelijke gebeurtenis illustreren. Voor de vier uitgekozen cantates (1,2,3,5) hanteerde dirigente Pauli Yap over het algemeen rustige en bedachtzame tempi, waarbij ze uitging van de fraaie details in het instrumentale en de nuances in de tekst benadrukte.

Soms werkten de (gedurfde) langzame tempi geweldig en leidden tot mysterieuze bespiegelingen; tegelijkertijd echter kwamen spontaniteit, blijdschap en ongecompliceerde directheid in het gedrang. Vol goede wil dook het koor moedig in de veeleisende fuga’s en zette, voor een compositie met deze moeilijkheidsgraad en hoogte, een zeer behoorlijke vocale prestatie neer. Met een stralend ‘Jauchzet, frohlocket’,emotionele, keurig afgewerkte koralen, en tutti passages waarin veel viel te genieten. Daarin sierlijk bijgestaan door het Ensemble Conservatoire Zwolle dat, met hier en daar een ritmische hobbel, uitstekend klonk en schitterde met mooi solistische bijdragen op viool, fluit en hobo.

Van het solistisch viertal spande Frans Fiselier met zijn verdragende bas en mooie voordracht de kroon. Tenor Robert Luts bleek een wilde evangelist maar overtuigde in zijn aria’s. Sopraan Heleen Koele was een bekwame tegenspeelster in duo’s en terzet, terwijl de expressieve alt-mezzo Xenia Meijer moeite had met de lage ligging van haar aria’s.

Toen na de pauze, met nog één cantate te gaan, de spanning voor de moeilijke delen was vervlogen, kregen we een feestelijke afsluiting met alle toeters en trommen waar we op wachtten.

JEANNINE KRAMER

Friesch Dagblad

Gelijkmatige ‘Matthäus Passion’ in Bolsward

DINGEMAN VAN WIJNEN

Al ken je Bachs Matthäus Passion nog zo goed, nooit zul je kunnen zeggen: ik hoor niets nieuws meer. Dat maakt elke uitvoering tot een belevenis. In de aria’s die door een solo-instrument worden begeleid is het bijna onmogelijk om voortdurend zowel de zangstem als de instrumentale begeleiding noot voor noot te volgen - terwijl juist in die wisselwerking de bijzondere dingen gebeuren. Hetzelfde geldt voor de koordelen, zelfs voor de relatief eenvoudige vierstemmige koralen. Een mens kan maar enkele minuten vier stemmen tegelijk volgen. Als het lukt geeft het extra bevrediging. Voor die bevrediging moeten de uitvoerenden dan liefst ook goed gelegenheid geven.
Met een koor van vele tientallen zangers valt dat niet mee. En als het koor dan ook nog ingeklemd staat in het koor van een middeleeuwse kerk als de Bolswarder Martinikerk kan het echt lastig worden afzonderlijke stemmen te volgen. In de volkskoren komt het geluid als een blok op de luisteraar af, wat wel indruk maakt, maar waarbij veel details verloren gaan. Waar de dirigent precies aan gewerkt heeft met de zangers komt dan maar moeilijk uit de verf.
Samenspel
Bij het orkest en de solisten zijn daar wat meer mogelijkheden voor. Daar kon gisteren van veel fraais genoten worden. Mooie solo’s van de violisten in de beide instrumentale koren, van de fluit, van de hobo’s. Goed samenspel met de solisten. Het liep allemaal geolied; maar er gebeurde weinig dat je naar het puntje van je stoel bracht.
Bij de solisten viel er veel te genieten. Evangelist Frank Fritschy zong zijn partij met speels gemak, licht en helder, een echte verteller. De beide bassen had ik wel willen ruilen: Pierre Mak die de aria’s en kleine rollen deed, zou waarschijnlijk een expressievere Christusrol gezongen hebben dan Frans Huijts deed, al was daar ook wel degelijk goed naar te luisteren. De warme stem van Netty Otter in de altaria’s straalde een fraaie rust uit, sopraan Heleen Koele bracht wat meer vuur en emotie, met een zeer fraaie, zuivere en pure klank. De Vlaamse tenor Bart de Kegel tenslotte leek eerst wat overdramatisch, maar in zijn prachtige Geduld-aria wist hij werkelijk te raken.
Het koor zong betrouwbaar en ook zeker levendig, maar dat kon de algehele indruk van een ietwat vlakke uitvoering niet geheel wegnemen. Daar kan Bach het gelukkig goed mee doen. Een degelijke en zorgvuldige uitvoering, met incidentele hoogtepunten maakt een Matthäus elk jaar weer tot een belevenis. Die belevenis maakte de Oratoriumvereniging Bolsward al weer voor de 63ste keer mogelijk.

Concert: ‘Matthäus Passion’ van J.S. Bach door Oratoriumvereniging Bolsward, Sint Vitus Kinder- en Jeugdkoor Leeuwarden en Ensemble Conservatoire met solisten; algehele leiding Pauli Yap.

Plaats: Martinikerk, Bolsward.

Belangstelling: zo goed als volle kerk

Friesch Dagblad maandag, 12 november 2007

Gerrit Stulp

Mendelssohn en Schubert in Bolsward

De Oratorium Vereniging Bolsward kent al sinds jaren een fameus opgebouwde traditie van de jaarlijkse uitvoeringen van de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach. In de wijde omtrek zijn deze uitvoeringen een begrip geworden, niet in de laatste plaats door de hoge kwaliteit, waarop dirigent Pauli Yap de 93 zangers en zangeressen laat musiceren. De afgelopen jaren was de Martinikerk steeds uitverkocht.
Behalve deze roemruchte uitvoeringen in de lijdenstijd geeft het koor ook ieder najaar een concert. Deze najaarsconcerten zijn eveneens altijd een groot succes.
Gistermiddag had men gekozen voor twee uitgebreide romantische koorwerken: de Mis nr. 7 in Es-Dur van Frans Schubert (1797-1828) en Psalm 42 van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1947).
Het koor liet zich instrumentaal begeleiden door het Ensemble Conservatoire uit Zwolle, in Bolsward geen onbekend gezelschap meer. De vocale solisten hadden in principe maar een bescheiden rol in dit werk en dan nog vaak in samengestelde vorm als duetten, terzetten en kwartetten.
De prominente sopraan Claudia Patacca zong direct en helder en dwong duidelijk respect af, hoewel in de hoge uitschieters wat scherp. Daarentegen zong de alt Netty Otter uit Joure met haar warmere stem een doorleefde partij. De tenor Aart Mateboer wist zich met zijn bijzondere stem uitstekend bij de anderen aan te passen. Hoewel bescheiden van omvang was het aandeel van de bas Luuk Tuinder welluidend. Jeroen Helder was in zijn aanvullende rol als tweede tenor waardevol. Voor het koor was deze mis geen geringe opgave. Ongeveer een uur staan is geen sinecure. Maar men zong enthousiast en trefzeker in fijne muzikale nuances. Soms overheerste het orkest enigszins en was hier en daar de homogeniteit van de blazers niet altijd ideaal.
Pauli Yap had de regie overigens uitstekend in handen en straalde de noodzakelijke rust uit.
Mendelssohns muziek is een beminnelijke weerspiegeling van een gelukkige, evenwichtige en fantasierijke persoonlijkheid. De romantische gevoeligheid ervan neigt in sommige van zijn werken naar sentimentaliteit. Maar zijn beste werken, waaronder ontegenzeglijk Psalm 42, behoren door hun vormkwaliteit, hun verfijnde coloriet en natuurlijkheid van expressie tot de populaire repertoirestukken. Koor, sopraan en orkest wisten met deze prachtige psalm de toehoorders aangenaam te overtuigen. Soms was het tempo iets aan de trage kant en was het samenspel niet altijd ideaal, maar de juiste spanning bleef.

Najaarsconcert Oratorium Vereniging Bolsward
Schubert, Messe Es-Dur
Mendelssohn, Der 42. Psalm
Martinikerk Bolsward
Bezoekersaantal: uitverkocht

woensdag, 4 april 2007, Cultuur

Bachs ‘Matthäus’ monumentaal vertolkt

GERRIT STULP

De Martinikerk in Bolsward is voor uitvoeringen, zoals de Matthäus Passion van J.S. Bach een uitermate geschikte, monumentale locatie. Daaraan gepaard een uitvoering van uitzonderlijk hoog niveau wat uitstraling en sfeer betreft, mag zeker ook monumentaal worden genoemd. Daaraan voldeed de Oratoriumvereniging Bolsward onder leiding van Pauli Yap, aangevuld met professionele solisten en musici, ruimschoots.

De Matthäus Passion kent een heldere opbouw. Na het groots opgezette openingskoor vertelt de Evangelist het lijdens- en sterfverhaal van Jezus met minimale muzikale begeleiding. Deze vertellijn wordt onderbroken door recitatieven, aria’s en koralen, om een individuele of collectieve reflectie op het verhaal te geven.

Al een aantal jaren wordt de begeleiding verzorgd door het Ensemble Conservatoire, bestaande uit een vaste kern van beroepsmusici. Oorspronkelijk is het orkest ontstaan uit studenten van het Conservatorium Zwolle en speciaal opgericht voor het begeleiden van koren. In samenwerking met Marion Boshuizen op continuo-orgel stond men borg voor een verzorgde en soepele begeleiding.

De visie van Pauli Yap en vooral haar zorg voor het detail resulteerde in een bijzonder muzikale genuanceerde voordracht van koren en in het bijzonder de koralen.

Het was voor de vierde keer dat het Sint Vitus Kinder- en Jeugdkoor onder leiding van Hendrikje van den Berg zijn medewerking verleende. Wat ons betreft de volgende keer maar weer!

De uitstekend solerende tenor Frank Fritchy verving op waardige wijze de ziek geworden Otto Bouwknecht. Met zijn fraai stemgeluid wist de bas Henk van Heijnsbergen als Christus de toehoorders voor zich te winnen. De alt (mezzosopraan) Marianne Selleger heeft een heldere stem en een duidelijke dictie in haar voordracht, zoals in het Erbarme dich, mein Gott.

De tenor Henk Gunneman gaf een indrukwekkende vertolking van de aria Geduld, Geduld! waarin Maaike Boekholt prachtig gambaspel verzorgde. Met een ervaren souplesse en met diepgang zong de bas Jelle Draijer de aria Mache dich, mein Herze, rein. De sopraan Ellen Schuring moest er blijkbaar in het begin even inkomen. Gaandeweg het concert dwong ze steeds meer respect af. In de aria Aus Liebe will mein Heiland sterben kwam het tot het hoogtepunt van de avond; vol respectvolle emotie.

Een bezielende en monumentale uitvoering van een gigantische compositie.

Concert: Matthäus Passion van J.S. Bach door Oratoriumvereniging Bolsward

Plaats: Martinikerk, Bolsward

Belangstelling: uitverkocht

Uit het Friesch Dagblad van maandag, 20 november 2006, Cultuur

Haydns ‘Schöpfung’: een en al blijheid

WIM SLAGTER

Of het helemaal volgens het boekje was, mag worden betwijfeld, maar de zoen van Eva aan Adam was een passende bekroning op het laatste duet van Die Schöpfung (Hob. XXI, 2) van Joseph Haydn (1732-1809). Het was ook tekenend voor de ontspannen sfeer die kenmerkend was voor de uitvoering van dit oratorium, gistermiddag in de Bolswarder Martinikerk.

Degene die nu mocht denken dat solisten, het Ensemble Conservatoire en de Oratoriumvereniging Bolsward onder leiding van Pauli Yap er vooral een vrijblijvend concert van hebben gemaakt, die moet direct worden tegengesproken. Want Haydn mag zich dan ook zelf allerlei muzikale grapjes veroorloven, hij heeft met Die Schöpfung een gecompliceerd werk geschreven dat hoge eisen aan de uitvoerenden stelt.

Een musicoloog heeft zijn gehoor eens de vraag gesteld: ‘Hoeveel Haydn zit er eigenlijk in Die Schöpfung?’ De conclusie was dat er hier en daar gebruik gemaakt was van voorbeelden uit het verleden (Händels oratoria, Mozarts opera’s), maar dat daarnaast Haydns toontaal geheel origineel is. Vooral de muzikale weergave van de meeste natuurtaferelen - beginnend met de geheel instrumentale Vorstellung des Chaos en via de ‘schuimende golven’ in de zesde aria uitmondend in het deel, waarin de (apocriefe) aartsengel Raphaël de luister van de schepping bezingt - laat Haydn in zijn eigen ‘luister’ zien.

Effectbejag

Daarbij ontbreekt enig effectbejag niet: wanneer in die laatste aria de woorden der Boden drückt der Tiere Last door een lange, doordingende grondtoon van de contrafagot worden ondersteund, dan is dat net zo spitsvondig, grappig of kitscherig als de wat gezochte mystiek in de schepping van de maan (mit leisem Gang und sanftem Schimmer schleicht der Mond die stille Nacht hindurch). Dat in het verleden het publiek dat ook niet voortdurend waardeerde, blijkt uit het feit dat Die Schöpfung een tijdlang slechts matig populair was en pas sinds een halve eeuw weer volop wordt uitgevoerd.

Maar het moet gezegd: blijheid en optimisme beheersen het werk. De fraaiheid van Gods schepping, culminerend in de wederzijdse liefdesverklaring van Adam en Eva en het imposante slotkoor (Des Herren Ruhm, er bleibt in Ewigkeit!), staat bij Haydn centraal en laat nauwelijks ruimte voor twijfel. Slechts de slotaria van de andere aartsengel Uriël verwijst even naar de zondeval, maar de dankbaarheid en lofprijzingen aan God overheersen.

Over de solistische bezetting mocht ‘Bolsward’ niet klagen. De Duitse bariton Hans Christian Hinz (Raphaël, Adam) heeft een vérdragende stem, die alleen aan het einde van het tweede deel een beetje leek weg te zakken. Omgekeerd moest de tenor Aart Mateboer (Uriël) even acclimatiseren, maar zong daarna met verve en vooral duidelijk verstaanbaar zijn rol.

Dat de sopraan Elma van den Dool (Gabriël, Eva) op veel opera-ervaring kan bogen, bewees zij in haar ‘Eva-rol’ in het afsluitende deel. In de duetten met Hinz liet ze ook hem ‘ontdooien’, waardoor er een prachtige, natuurlijke interactie ontstond. In het benedenregister kwam Van den Dool enig volume tekort, waardoor ze een enkele keer ten opzichte van het orkest ‘wegviel’, maar dat was ook het enige smetje op een verder fantastisch optreden.

Het Ensemble Conservatoire - de laatste jaren een vast ‘gastorkest’ in Bolsward - begeleidde, op een enkele ongelijke inzet in het eerste deel na, koor en solisten accuraat. De organiserende Oratoriumvereniging had ten slotte een relatief bescheiden rol, maar toonde zich in de massale en indrukwekkende afsluitende koorgedeelten - wie zei daar Händel? - zeer wel voor haar opgave berekend.

Dat zo’n positieve indruk achterblijft, is voor een groot deel de verdienste van Pauli Yap, die er al gedurende zeven jaar in slaagt tweemaal per jaar - Bachs Matthäus Passion is de andere, vaste pijler - een op hoog niveau staande kooruitvoering te verwezenlijken.

Concert: Oratoriumvereniging Bolsward

Plaats: Martinikerk Bolsward

Belangstelling: nagenoeg volle kerk

Uit het Friesch Dagblad van maandag, 28 november 2005, Cultuur

Fraaie uitvoering ‘Elias’ in Bolsward

WIM SLAGTER

De zestigjarige geschiedenis van Oratoriumvereniging Bolsward (OVB) telt vele hoogtepunten. Naast Bachs Matthäus Passion natuurlijk, die elk jaar wordt uitgevoerd, zijn er de najaarsconcerten met wisselende invulling. Vreemd eigenlijk dat de Elias van Felix Mendelssohn Bartholdy nog maar één enkele keer - en dan ook nog fragmentarisch - op de concertprogramma’s prijkte.

Want de bezetting van de OVB - sinds 1999 onder leiding van Pauli Yap - laat een stijlgetrouwe uitvoering van dit oratorium toe. Weliswaar telt ‘Bolsward’ nog niet de 271 (!) zangers en zangeressen die het werk bij de première in 1846 in Birmingham uitvoerden, maar ook negentig koorleden kunnen zich in de vele turbae in de Elias bewijzen. Een volle Bolswarder Martinikerk was er getuige van en bleef tot het fugatische slotkoor Herr, unser Herrscher geboeid.

Daarbij maakt Mendelssohn (1809-1847) het zijn gehoor niet direct eenvoudig. Anders dan bijvoorbeeld in Bachs passies treedt in de Elias geen verteller op, maar zingen de protagonisten (de profeet Elia, koning Achab, koningin Izebel, hofdienaar Obadja) het verhaal uit 1 Koningen min of meer tot één geheel. Een complicerende factor is nog dat librettoschrijver Julius Schubring (nota bene theoloog!) nogal vrij met bijbelteksten is omgesprongen en het eigenlijke verhaal met Psalmverzen, maar ook met citaten uit de profetieën heeft aangevuld.

Mijlpalen

Feitelijk kent de Elias een viertal dramatische mijlpalen: Elia’s gesprek met de weduwe van Sarfath, de roep om de ‘echte’ god, de verschijning van God aan Elia bij de Horeb en ten slotte de tenhemelopneming van de profeet: im feurigen Wagen mit feurigen Rossen und er fuhr im Wetter gen Himmel . Een aantal keren kon de OVB zich heerlijk uitleven in krachtige crescendi, dan weer schitterden de solisten - afzonderlijk en in gezamenlijkheid.

Van hen moet vooral de sopraan Heleen Koele worden genoemd die de voor een solostem niet eenvoudige Martinikerk royaal én verstaanbaar wist te bezingen. Daarnaast vormde zij met de warme alt Eline Harbers (die zelf uitblonk in de aria Sei stille dem Herrn ) al meteen in het begin een prachtig engelenduet, maar ook in het a capella gezongen terzet met de alt en collega-sopraan Janet Rienks had Koele een leidende rol.

De bas-bariton Frans Fiselier had als Elia het grootste zingende aandeel. In het laagste register was hij niet altijd overtuigend en bovendien werd hij nogal eens overstemd door iets te enthousiaste koperblazers. Henk Vonk verving de wegens ziekte afwezige tenor Otto Bouwknegt. Hij kweet zich met verve van zijn ondankbare invallerstaak, maar zijn voordracht was dikwijls te theatraal, waardoor de Elias op momenten dát opera-achtige karakter kreeg dat Mendelssohn zélf na de première werd verweten.

Die kritiekpuntjes doen niets af aan de waardering voor de uitvoering als geheel, waarbij het adequaat begeleidende Ensemble Conservatoire nog met name moet worden genoemd. En niet te vergeten Pauli Yap, die plezierig dwingend - soms met zwierige, dan weer met korte bewegingen - de Oratoriumvereniging Bolsward haar wil oplegde. De jubilaris zal er niets op tegen hebben gehad.

Concert: oratorium ‘Elias’ (Mendelssohn)

Plaats: Martinikerk, Bolsward

Belangstelling: uitverkocht

Uit het Friesch Dagblad van woensdag 23 maart 2005

Imponerende “ Matthäus” van Oratoriumvereniging Bolsward

Dit jaar bestaat de Oratoriumvereniging Bolsward zestig jaar. En de in die jaren ontstane traditie is het voor de 58^ste keer dat de koor de Matthäus Passion van Johann Sebastian Bach in de monumentale plaatselijke Martinikerk voor het voetlicht brengt.

Natuurlijk heeft deze vereniging goede en mindere tijden gekend. Zo is het niet altijd mogelijk gebleken geheel zelfstandig een uitvoering van deze grote compositie van Bach te realiseren, maar deed men dat in samenwerking met andere koren. De laatste jaren liggen de zaken anders. Het uit 88 leden bestaande koor is weer instaat om de Matthäus Passion zelfstandig uit te voeren. En hoe! We mochten gisteravond een indrukwekkende passie beluisteren, waar op een hoog niveau werd gemusiceerd.

Dat dit mogelijk is, is niet in de laatste plaats te danken aan de dirigent. Sinds 1999 is de algehele leiding in handen van Pauli Yap. We wisten al dat zij een uitstekende dirigent is en dat zij de kunst verstaat haar mensen tot grote prestaties te motiveren. Maar zij heeft meer. Dat maakt een concert voor het publiek onvergetelijk, omdat men wordt meegenomen in de stroom van de muziek. We hoorden een Matthäus in een geheel eigen rustgevende aan pak en toch weer boeiend van de eerste tot de laatste noot.

Het koor zong zeer verzorgd en fraai van klank. De volkskoren klonken ad rem en met emotie. van ingetogen devotie tot fel reactionair. De koralen werden ieder op zich als juwelen neergezet. De tekstuele suggesties werden zeer fijnzinnig uitgebeeld. Dan hoort men pas de grootsheid van de unieke koraalzettingen van Bach. Het koor werd in het eerste deelpassend aangevuld met het Sint Vitus Kinder- en Jeugdkoor onder leiding van Hendrikje van den Berg. Het Ensemble Conservatoire uit Zwolle is een bijzonder betrouwbaar begeleidingsensemble. Hun instrumenten zijn modern, maar hun aanpak in klankbenadering en uitvoering is authentiek. Mede door aanvulling van uitstekende blazers en overtuigende suggestieve directie kwam men tot hoge prestaties.

Dit alles simuleerde ook het inlevingsvermogen van de solisten. Zo zong Pierre Mak een bewogen Christuspartij. Jammer dat juist bij het Eli, Eli, lama asabthani hem iets in de keel schoot. De bas/bariton Robbert Muuse zong beeldend en zeer betrokken bij de tekst, vooral in de aria Mache dich, mein Herze, rein. De tenor Rein Kolpa als evangelist is voor deze partij een vaardige zanger, hoewel zijn prestaties wisselend waren.

Daarentegen zong de tenor Aart Mateboer zeer geïnspireerd de bewogen aria Geduld, Geduld! Eline Harbers was als alt met haar heldere jongensstem een openbaring. De sopraan Heleen Koele met haar lyrische warme stem maakte eveneens indruk. Ten slotte vormden Jan van Beijeren Bergen en Henegouwen op orgel en Maaike Boekholt (viola da gamba) een betrouwbaar en vakbekwaam continuo.

Bolsward – Hoewel er de afgelopen weken al heel wat uitvoeringen van Passies passeerden -het is trouwens nog niet voorbij – krijg ik alleen al bij de gedachte aan die van de Oratoriumvereniging Bolsward een goed gevoel. Dat is gekleurd door jeugdsentiment, ik kan het niet ontkennen. Zo’n twintig jaar geleden ervoer ik in Bolsward mijn eerste Matthäus Passion met Michael Chance als evangelist. Wonderschoon, indrukwekkend en vooral onvergetelijk.

Trouwens, meer mensen gaan graag naar de Passie in Bolsward. De Martinikerk zit altijd stampvol en men komt van heinde en verre. Letterlijk, want naast mij zat een Nederlandse uit Tibet. Het kan verkeren.

De ervaring van het wonderschone overkomt je niet bij elke Matthäus, hoewel ieder bezoeker daar wel een beetje naar op zoek is.. De intensiteit bij de prachtige aria’s en koralen, de spanningsopbouw van het geheel van tekst, muziek, stemmen en instrumenten: bij iedere uitvoering zit altijd wel iets dat je extra grijpt.

Gisteravond in Bolsward was dat wat meer verstopt, ik werd me er pas tegen het einde echt van bewust. Dat was in de voortreffelijke directie en interpretatie van dirigent Pauli Yap , waarmee zij een vrij sobere Matthäus Passion neerzette. Wel groots vanwege de omvang van de groep zangers en musici, maar uiteindelijk lag de nadruk meer op het innerlijk, de pijn, soms wrang maar ook mild ondergaan. Zoals dat het meest treffend in het koraal “O Haupt voll Blut und Wunden” tot uitdrukking kwam. Of in de solo van sopraan Heleen Koele “Aus Liebe will mein Heiland sterben” waarin deze sopraan volledig bij zichzelf bleef in stem en interpretatie.

Van de solisten was Koele naast de alt Eline Harbers en de bas Robbert Muuse het meest aansprekend. Bij de vrouwen had het orkest wel wat volgzamer mogen zijn. Vooral de hobo’s overstemden de solisten vaak. De basso continuo was van het goede hout gesneden, het orgel helder en punctueel en de gamba betrouwbaar maar niet heel bijzonder. De solisten moesten veelal op hun oren vertrouwen omdat de dirigent en continuo redelijk ver naar achteren stonden.

Dat maakte het vooral voor de evangelist Rein Kolpa lastig. Zijn inzet verslapte geen moment, bewonderenswaardig, maar zijn stem liet het aardig afweten. De hoge tonen, nauwelijks bereikbaar leden op menig moment onder de kracht waarmee Kolpa ze zong. Hij revancheerde zich in de expressieve gedeelten, het zachte en het ingetogene.

De Oratoriumvereniging Bolsward was in de koralen het sterkst. Een mooie volle klank en trefzeker in de reactie op de fijnzinnige directie van Pauli Yap. Qua tempi was deze Matthäus Passion tamelijk zakelijk. Daar ligt het waarschijnlijk, dat de bezieling pas laat grond onder de voeten kreeg. Maar toen die daar was, zo fraai subtiel en tegen het einde, toen was het ook af.